نگاهی به دلایل قیام امام حسین(ع)

برای تبیین نهضت پایدار امام حسین (ع) باید علل و عواملی که در مجموع باعث این قیام شد تشریح شود. از آنجا که پدیده‏های اجتماعی دارای چند ماهیت متفاوت است نهضت امام حسین (ع) نیز صرفا یک عکس العمل معمول نبوده، بلکه مجموعه‏ای از عوامل دست به دست هم میدهد تا قیام امام حسین (ع) شکل بگیرد.

Ø       دعوت کوفیان از امام حسین (ع)

امام حسین (ع) هنگامی که در سوم شعبان وارد مکه                  می شوند مردم کوفه تصمیم می گیرند تا از اطاعت یزید سر باز زده و از حسین بن علی (ع) جهت رهبری خود دعوت کنند واز او پیروی نمایند در این بین سران شیعیان کوفه از جمله سلیمان بن صرد، مسیب بن نجبه، حبیب بن مظاهر،  نامه هایی را به امام حسین (ع)می‏فرستند وبه این ترتیب امام حسین (ع) به دنبال تقاضای کوفیان مسلم بن عقیل رابرای رصد اوضاع عراق رهسپار آن دیارکرده وبه دعوت کوفیان پاسخ مثبت می‏دهند.

Ø       برپایی امر به معروف ونهی ازمنکر

امام حسین (ع) که ازروز نخست با شعار امر به معروف ونهی از منکر از مدینه حرکت کرده بودند، منطقشان برای قیام استوار بر انجام وظیفه الهی ومسئولیت شرعی بوده واز جمله دلایل ایشان برای قیام، فراگیر شدن منکرات، فساد وآلودگی در جامعه بوده است.

1

 


Ø       احیای سیره وسنت نبوی

این دلیل به طور واضح در وصیت نامه امام قابل مشاهده است. ایشان در وصیت خود خطاب به محمد حنفیه ذکر کردند که من از روی خودخواهی وسرکشی و هوسرانی از مدینه خارج نمی‏شوم و حرکت من تنها برای اصلاح امت جدم واحیای سیره پیامبر(ص) وپدرم علی بن ابیطالب(ع) است.

Ø       مبارزه باوضع رقت بار جامعه، عقب ماندگی، محرومیت، استثمارمردم واستضعاف فکری

از آنجا که یزید انسان بی تدبیر،  سطحی‏نگر و دارای تربیت اصیل اسلامی نبود و بر اساس سنت پیامبر عمل نمی کرد، زمامداری وی جامعه را به سمتی پیش می‎‏برد که چیزی جز استثمار و ظلم برای مردم نداشت. اگر قیام امام حسین (ع) صورت نمی گرفت با ادامه حاکمیت یزید دیگر اثری از اسلام باقی نمی ماند.

Ø       نفوذ حزب اموی درمرکز قدرت

امویان وسران وگردانندگان اصلی این حزب مقاصد پلیدشان در جهت ضربه زدن به اسلام و زنده کردن نظام جاهلیت بود. به طوری که همواره سعی در القاء ارزش‏های غلط برمردم داشتند مثلا امویان برای ایجاد انشقاق در خلافت اسلامی به شعرا پول داده واز آنان می خواستند تا علیه انصارشعر بگویند.

Ø       خط بطلان بر زمامداری یزید

2

بیعت با یزید" چهره منفور جامعه اسلامی" امری بود که اگر توسط امام حسین (ع) صورت می‏پذیرفت این مهرتاییدی می‏شد برشیوه زندگی و شخصیت یزید و بسیار ساده، هدف دین اسلام وغایت نبوی از بین می‏رفت.

از آنجا که امام حسین (ع) در دامان مؤسس اسلام تربیت یافته بودند وشیوه زندگی اسلامی را ازپدر خود آموخته بودند با قیام خود سعی داشتند سنت حضرت محمد (ص) رازنده نگه دارند. در اندیشه امام حسین (ع) تنها راه برون رفت از این خطرقیام وانقلابی آگاهانه بوده است.

امام حسین (ع) با اطلاع از به شهادت رسیدن خود و با آگاهی کامل از وسعت ماهیت وحشیانه نیروهای ارتجاعی و با عِلم به اینکه پس از شهادتشان زنان وکودکان را اسیر خواهند کرد به قیام اقدام نمودند. حسین (ع) با اقدامی آگاهانه، منطقی و با آفرینش حماسه‏ای چون عاشورا وحادثه‏ای چون کربلا نشان دادند پیروزی از طریق قدرت وامکانات نظامی موقتی است زیرا همواره قدرت نیرومندتری وجود دارد که بتواند آن را درجریان زمان نابود کند. اما پیروزی از طریق رنج وجانبازی ابدی است وهمواره دروجدان بشری اثری جاودان خواهد گذاشت. بروز حوادث پس از قیام امام حسین (ع) در تاریخ شیعه نشان می‏دهد که کربلا نقطه آغازی برای مبارزه با ظلم و بیدادگری‏ها بوده است.

Ø       نظر اندیشمندان بزرگ درباره امام حسین(ع)

3

* مهاتما گاندی (رهبر استقلال هند): من زندگی امام حسین  (ع) ، آن شهید بزرگ اسلام را بدقت خوانده‌ام و توجه کافی به صفحات کربلا نموده‌ام و بر من روشن شده است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، بایستی از سرمشق امام حسین (ع) پیروی کند.

*چارلز دیکنز (نویسنده‌ معروف انگلیسی): اگر منظور امام حسین(ع) جنگ در راه خواسته‌های دنیایی بود، من نمی‌فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنین حکم می‌نماید که او فقط به خاطر اسلام، فداکاری خویش را انجام داد.

* ادوارد براون (مستشرق معروف انگلیسی): آیا قلبی پیدا می‌شود که وقتی درباره‌ کربلا سخن می‌شنود، آغشته با حزن و الم نگردد؟ حتی غیرمسلمانان نیز نمی‌توانند پاکی روحی را که در این جنگ اسلامی در تحت لوای آن انجام گرفت انکار کنند.

*توماس ماساریک(کشیش مسیحی): ‌گرچه کشیشان ما هم از ذکر مصائب حضرت مسیح(ع) مردم را متأثر می‌سازند، ولی آن شور و هیجانی که در پیروان حسین(ع) یافت می‌شود در پیروان مسیح یافت نخواهد شد و گویا سبب این باشد که مصائب مسیح در برابر مصائب حسین (ع) مانند پرِکاهی است در مقابل یک کوه عظیم پیکر.                         

* ماربین آلمانی (خاورشناس): حسین (ع) با قربانی کردنِ عزیزترین افراد خود و با اثبات مظلومیت و حقانیت خود، به دنیا درس فداکاری و جانبازی آموخت و نام اسلام و اسلامیان را در تاریخ ثبت و در عالم بلند آوازه ساخت. این سرباز رشید عالم اسلام به مردم دنیا نشان داد که ظلم و بیداد و ستمگری پایدار نیست و بنای ستم هرچه ظاهراً عظیم و استوار باشد، در برابر حق و حقیقت چون پر کاهی بر باد خواهد رفت.

4

 * آنتوان بارا (نویسنده مسیحی): اگر حسین(ع) از آنِ ما بود، در هر سرزمینی برای او بیرقی برمی‌افراشتیم و در هر روستایی برای او منبری برپا می‌نمودیم و مردم را با نام حسین(ع) به مسیحیت فرا می‌خواندیم.                                                           

* گیبون (مورخ انگلیسی): با آنکه مدتی از واقعه کربلا گذشته و ما هم با صاحب واقعه هم‌وطن نیستیم، مع ذلک مشقات و مشکلاتی که حضرت حسین (ع) تحمل نموده، احساسات سنگین‌دل‌ترین خوانندگان را برمی‌انگیزد، چندانکه یک نوع عطوفت و مهربانی نسبت به آن حضرت در خود می‌یابد.  منبع: کتاب فرهنگ عاشورا، مولف جواد محدثی

کاری از گروه انجمن علمی ادیان و عرفان

گردآورندگان: محمد مَهدی یار، محسن صفایی

آبان 92